Adaptacja dziecka w przedszkolu. Trzynaście rad dla rodziców

Rozpoczęcie edukacji przedszkolnej jest bardzo ważnym momentem w życiu każdego dziecka i jego rodziny. To nie tylko szansa na rozwój pociechy i okazja do zabawy z rówieśnikami, ale też pierwsze rozstania trzylatków z rodzicami i dziadkami. Nic więc dziwnego, że maluchy rozpoczynające zajęcia w przedszkolu przeżywają na początku ciężkie chwile i muszą przejść proces adaptacji. W tym czasie ważne są wsparcie i pomoc nie tylko nauczycieli, ale także bliskich im osób. Cierpliwa współpraca obu stron zazwyczaj skraca i czyni znośniejszym okres adaptacyjny.

Dzieci mniej lub bardziej emocjonalnie przeżywają rozstanie z rodzicami. Rodzice również odczuwają smutek, tęsknotę, pustkę czy lęk. Tych uczuć nie należy się wypierać, zaprzeczać im ani z nimi walczyć. Są one naturalną reakcją pojawiającą się w pierwszej fazie adaptacji.

Proces adaptacji do przedszkola jest czasem, w którym dziecko powinno być objęte szczególną troską, a występujące wtedy trudności nie mogą być bagatelizowane. W początkowym okresie maluch jest zdezorientowany, bo nagle odcięty od matki, zmuszony do większej samodzielności, skazany na towarzystwo nieznanych mu dzieci i opiekę obcych osób.

Dlatego przygotowania do rozpoczęcia edukacji przedszkolnej powinny rozpocząć się na długo przed tym wydarzeniem. Trzeba poczynić odpowiednie kroki ku temu, aby wejście w nowe środowisko nie było dla dziecka zbyt trudnym przeżyciem. Jest to w dużej mierze zadanie rodziców.

Każde dziecko jest inne, dlatego proces adaptacji do nowego środowiska może przebiegać różnie. Nie wolno porównywać swojej pociechy i jego reakcji z zachowaniem innych przedszkolaków czy starszego rodzeństwa. Radzenie sobie ze stresem adaptacyjnym jest sprawą indywidualną i u każdego malucha przebiega inaczej. U większości dzieci adaptacja trwa kilka tygodni, ale zdarza się, że jest to nawet kilka miesięcy. O długości tego czasu decyduje wiele czynników, m.in.: wiek, dojrzałość emocjonalna, stan zdrowia, ogólny poziom rozwoju psychoruchowego, postawa rodziców, a także sposób, w jaki dziecko do tej pory funkcjonowało.

Niezwykle ważne jest to, w jaki sposób rodzice przeżywają rozłąkę z dzieckiem, ponieważ pociecha szybko wyczuwa negatywne emocje dorosłych. Jeżeli mama i tata będą zachowywać się nerwowo, to ten stan udzieli się dziecku. Optymistyczna postawa na pewno pozwoli mu poczuć się lepiej i pewniej. Trzeba zdać sobie sprawę z tego, że rozłąka i tak kiedyś musi nastąpić. Nie możemy w chwili kryzysu zmienić decyzji i już po pierwszym dniu zabierać dziecko z przedszkola, bo ono płacze i nas woła. Łzy są normalną reakcją na zmianę i rozstanie.

Często dziecko płacze przy samym rozstaniu z rodzicem, ale gdy znajdzie się w sali, wśród innych dzieci i ciekawych zabawek, zmienia się jego nastrój. Zainteresowanie nowym otoczeniem pozwala zapomnieć na jakiś czas o tym, co jeszcze przed chwilą działo się w szatni. Później zaczynają się zajęcia dydaktyczne, rytmika, gimnastyka, posiłki i inne czynności absorbujące uwagę dziecka i stopniowo stające się dla niego rutyną, do której się przyzwyczaja.

Warunkiem pozytywnej adaptacji przedszkolnej jest ugruntowanie się w maluchu przekonania, że rodzic wróci po niego. W wyniku codziennych doświadczeń dziecko zauważy tę zależność.

W okresie adaptacyjnym trzeba dużo z dziećmi rozmawiać. Jak każde trudne doświadczenie, przez które się przejdzie, także i to zdobyte podczas pierwszych tygodni w przedszkolu ma dużą wartość. Uodparnia emocjonalnie, wzmacnia w dziecku poczucie wiary w siebie i otwiera mu drogę do dalszego rozwoju.

Aby złagodzić dyskomfort rozstania, zmniejszyć do minimum negatywne emocje dziecka, wynikające z nowej sytuacji, przygotowałam dla rodziców 13 rad ułatwiających proces adaptacji pociech w przedszkolu.

1. Pozytywnie nastaw dziecko do przedszkola. W domu dużo rozmawiaj o przedszkolu, opowiadaj, że będzie tam można się bawić z koleżankami i kolegami, malować, układać klocki, zjeżdżać ze świetnej zjeżdżalni etc. Przedstaw realny, pozytywny, ale niewyidealizowany obraz przedszkola.

2. Poznaj przedszkole, do którego będzie uczęszczało twoje dziecko. Uczestnicz w spotkaniach adaptacyjnych i dniach otwartych. Odwiedzaj z dzieckiem plac zabaw, by umożliwić mu nawiązywanie relacji z innymi dziećmi podczas swobodnej zabawy.

3. Przyzwyczajaj dziecko do przedszkola stopniowo. Jeżeli do tej pory nie przebywało z innymi dorosłymi, pozostawiaj je na kilka godzin u dziadków lub znajomych.

4. Nie przeciągaj pożegnania w przedszkolu. Pocałujcie dziecko na „do widzenia” i wyjdź.

5. Nawet jeśli maluch płacze, pożegnaj go z uśmiechem i pozostaw pod opieką wykwalifikowanej kadry, która doskonale wie, jak zająć maluszka, by szybko zapomniał o trudnym rozstaniu z ukochanym rodzicem.

6. Przy pożegnaniach z dzieckiem zawsze się uśmiechaj i nie zdradzaj swojego niepokoju, bo z twojej twarzy dziecko potrafi szybko wyczytać złe emocje.

7. Nie zabieraj dziecka do domu, kiedy płacze przy rozstaniu – jeśli zrobisz to choć raz, będzie wiedziało, że łzami można wszystko wymusić i następnego dnia znów będzie płakało.

8. Nie obiecuj: „Jeśli pójdziesz do przedszkola, to dostaniesz prezent”. Po zajęciach możesz dać maluchowi słodki drobiazg, ale nie może to być przekupywanie.

9. Nie wymuszaj na dziecku, aby od razu opowiadało, co wydarzyło się w przedszkolu. Jeśli będzie gotowe – samo chętnie ci opowie.

10. Nie strasz dziecka, że jak będzie niegrzeczne, to pójdzie do przedszkola albo je tam zostawisz.

11. Mamo – jeśli dziecko przy rozstaniu bardzo rozpacza, postaraj się, aby przez kilka dni przyprowadzał je tata. Czasami rozstanie z ojcem jest mniej bolesne. Wynika to zapewne z większej stanowczości i opanowania emocji.

12. Rozwijajcie umiejętności samoobsługowe dziecka, gdyż właśnie bardzo często są one powodem dodatkowego stresu w przedszkolu. Pozwólcie maluszkowi samemu myć ręce, korzystać z toalety, zakładać buciki, ubierać się i rozbierać. Zapewniam rodziców, że mniej samodzielnym dzieciom służymy pomocą. Warto jednak pamiętać, że dziecko bardziej samodzielne łatwiej i szybciej przystosuje się do nowych warunków.

13. Postaraj się regulować pobyt dziecka w przedszkolu. W początkowym okresie dobrze jest odbierać je wcześniej. Nie mów mu, że zostanie zabrane wcześniej, kiedy to jest niemożliwe, ponieważ będzie czuło się nieszczęśliwe i oszukane. Dotrzymuj słowa, bo daje ono dzieciom poczucie bezpieczeństwa.

Sylwia WĘGRZYN, nauczyciel edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej w Przedszkolu Samorządowym w Głogoczowie (gmina Myślenice, woj. małopolskie)

TEN ARTYKUŁ POWSTAŁ W RAMACH PROCEDURY AWANSU ZAWODOWEGO. DZIEL SIĘ WIEDZĄ I DOŚWIADCZENIEM Z „KURIEREM”. POMOŻEMY CI W AWANSIE ZAWODOWYM I WSPÓLNIE ZAINSPIRUJEMY INNYCH! SZCZEGÓŁY – TEL. 739 290 210.