„Pomagamy pani Mai!” Wspieranie rozwoju kompetencji społecznych uczniów z internatu szkolnego

Celem tego artykułu jest przedstawienie, analiza oraz ewaluacja działań wychowawczych, podjętych w internacie Zespołu Szkół Ponadpodstawowych Centrum Kształcenia Ustawicznego w Przygodzicach. Głównym założeniem było rozwijanie kompetencji społecznych młodzieży poprzez zaangażowanie jej w akcję charytatywną. Artykuł ma charakter studium przypadku (case study) i wpisuje się w nurt pedagogiki praktycznej.

„Pomagamy pani Mai!” to hasło przewodnie, które towarzyszyło akcji charytatywnej mieszkańców internatu szkolnego w Przygodzicach. Chodziło w niej o pomoc w procesie rehabilitacji nauczycielki języka angielskiego.

Jak to się zaczęło?

Pani Maja to nauczycielka języka angielskiego w naszej szkole. Od wielu lat z pasją i zaangażowaniem uczyła języka obcego, a także uczestniczyła w działaniach na rzecz szkoły oraz osób potrzebujących. W maju 2025 roku została skierowana do szpitala na usunięcie kamienia nerkowego. Niestety w wyniku komplikacji doszło do powikłań. Pani Maja otarła się o śmierć – przez ponad miesiąc była w śpiączce, nie otwierała oczu, oddychała przez rurkę tracheostomijną i była karmiona przez zabieg PEG (żywienie dojelitowe).

Społeczność szkolna przeżywała tę sytuację. Byliśmy sercem oraz myślami z panią Mają i jej najbliższymi. Czekaliśmy na cud, który w końcu nastąpił. Nasza koleżanka i nauczycielka zaczęła samodzielnie oddychać i odzyskała świadomość. Niestety nie mogła się ruszać, nie umiała wypowiedzieć słowa. Przez długi czas przebywała w pleszewskim szpitalu, gdzie każdego dnia poddawana była intensywnej rehabilitacji.

Obecnie przebywa w domu, a każdy dzień jest dla niej ogromnym wyzwaniem oraz walką o sprawność i powrót do aktywnego życia. Mieliśmy świadomość, że proces rehabilitacji kosztuje ją wiele wysiłku. Wiedzieliśmy też, że wiąże się to z dużymi kosztami dla rodziny, która nie jest w stanie ich sama udźwignąć. Dlatego na jednym z posiedzeń rady pedagogicznej naszej szkoły wicedyrektor wyszła z inicjatywą zorganizowania kiermaszu charytatywnego, z którego pieniądze będą przekazane na rehabilitację nauczycielki.

Inspiracja pedagogiką praktyczną

W literaturze pedagogicznej podkreśla się znaczenie aktywnego uczestnictwa ucznia w procesie wychowania. Zgodnie z koncepcją uczenia się społecznego Alberta Bandury młodzież przejmuje postawy i zachowania poprzez obserwację oraz doświadczenie. Z kolei pedagogika Janusza Korczaka akcentuje podmiotowość dziecka oraz jego prawo do współdecydowania i działania.

Istotne znaczenie ma również koncepcja wychowania przez działanie, zgodnie z którą angażowanie uczniów w realne sytuacje społeczne sprzyja trwałemu kształtowaniu postaw i wartości.

Internat jako integralna część szkoły pełni istotną funkcję opiekuńczo-wychowawczą. Jego zadaniem jest nie tylko zapewnienie warunków bytowych, ale przede wszystkim wspieranie wszechstronnego rozwoju wychowanków. Szczególne znaczenie mają działania ukierunkowane na rozwój kompetencji społecznych, takich jak empatia, odpowiedzialność, współpraca oraz zaangażowanie społeczne. Jako nauczyciel – wychowawca w internacie szkolnym mam świadomość, że miejsce to jest dla wielu uczniów naszej szkoły nie tylko stancją, ale także ważną częścią codziennego życia i wychowania.

Od słów do czynów

Już w wakacje przygotowałam materiały przydatne do stworzenia różnych przedmiotów na kiermasz charytatywny. W Polsce oraz Niderlandach udało mi się pozyskać sponsorów, dzięki którym mogły powstać rękodzieło i dekoracje. Miłym zaskoczeniem było dla mnie wsparcie otrzymane z Holandii – ze sklepu ze starociami w miejscowości Uden dostałam szklane wazony oraz sztuczne kwiaty, a z marketu Jumbo B.V. – holenderskie przysmaki. W Polsce nawiązałam współpracę z rolnikami, którzy przekazali mi suszone zboża, a także plastry drewna. Lokalny przedsiębiorca pokrył koszt zakupu poszewek na poduszki, lasek kleju na gorąco, dekoracji jesiennych oraz filiżanek.

We wrześniu 2025 roku zorganizowałam spotkanie z młodzieżą. Zapytałam uczniów, czy chcą zaangażować się w pomoc dla pani Mai. Wszyscy zadeklarowali swoją pomoc w tworzeniu rękodzieła na kiermasz oraz w przygotowaniu stoiska wyprzedażowego.

Przebieg i efekt zajęć

Cele szczegółowe prowadzonych przeze mnie zajęć obejmowały:

• rozwijanie empatii i wrażliwości społecznej,
• kształtowanie postawy odpowiedzialności i zaangażowania,
• integrację całej społeczności internackiej,
• rozwijanie kreatywności,
• doskonalenie umiejętności pracy zespołowej,
• wzmacnianie poczucia sprawczości.

Ze względu na duże zainteresowanie akcją (103 osoby, tj. mieszkańcy internatu) podzieliłam uczniów na 10 grup zadaniowych (dziewięć zajmowało się rękodzielnictwem, a jedna organizacją stoiska wystawowego). Przydział zadań uwzględniał indywidualne predyspozycje, umiejętności, zainteresowania, uzdolnienia oraz możliwości uczniów.

Spotkania w poszczególnych grupach odbywały się codziennie przez dwa tygodnie. Pomysłów było wiele. Stosując zróżnicowane metody dydaktyczno-wychowawcze, np. pracę według wzoru, oraz metody aktywizujące, jak metoda działań praktycznych, metoda swobodnej ekspresji i metoda zadań inspirujących, stworzyliśmy:

• malowane ręcznie filiżanki;
• całoroczne kompozycje kwiatowe w szkle;
• poduszki z własnymi nadrukami;
• miniobrazy;
• flower-boxy z kwiatami wykonanymi ze wstążek;
• ozdobne jesienne dekoracje na stół;
• wiszące ozdobne okręgi;
• paczki z niderlandzkimi przysmakami;
• książeczki informacyjne o produktach żywnościowych oraz kartki z podziękowaniem za udział i wsparcie akcji;
• plakat informacyjny.

Do tworzenia tych przedmiotów młodzież wykorzystywała m.in.: techniki florystyczne (zastosowanie gąbki i drutów florystycznych, świec, naczyń i wazonów dekoracyjnych); technikę malowania oraz stemplowania, polegającą na malowaniu lub nanoszeniu wzorów bezpośrednio na porcelanie za pomocą specjalnych farb oraz pigmentów; technikę kalkowania (tj. nanoszenia wybranych przez siebie nadruków i wzorów na materiał za pomocą papieru transferowego); technikę klejenia, polegającą na łączeniu małych elementów dekoracyjnych (np. maskotek do obrazów malowanych farbami akrylowymi na płótnie).

Wszystkie podjęte przez uczniów działania wymagały odpowiedniego planowania, współpracy oraz odpowiedzialności za efekt końcowy.

Ewaluacja działań została przeprowadzona na podstawie obserwacji uczestniczącej (arkusz obserwacji obejmujący poziom zaangażowania, współpracę, inicjatywę), rozmów z wychowankami oraz analizy zaangażowania uczniów w realizację zadań z uwzględnieniem aktywności i frekwencji młodzieży na zajęciach.

Refleksja pedagogiczna

Każdy uczestnik akcji wykazał się ogromną kreatywnością, empatią i zaangażowaniem. Wspólny cel, jakim była pomoc dla pani Mai, sprawił, że wychowankowie bardzo chętnie pracowali indywidualnie, w parach oraz grupach. W internacie panowała wtedy atmosfera życzliwości, serdeczności i mobilizacji. W kilka dni udało się nam wspólnie stworzyć mnóstwo przedmiotów, które zostały wystawione na kiermaszu zorganizowanym w naszej szkole podczas spotkań z rodzicami. Każdy, kto chciał wesprzeć akcję, mógł kupić rękodzieło za dowolną kwotę wrzuconą do specjalnie przygotowanej puszki. Udało się zebrać prawie 4 tys. zł.

Podjęte przeze mnie oraz wychowanków działania przyniosły wielowymiarowe efekty wychowawcze, społeczne oraz organizacyjne, potwierdzając skuteczność zastosowanych metod pracy i zasadność angażowania młodzieży w inicjatywy o charakterze prospołecznym. W kontekście wychowawczym zaobserwowałam: wyraźny wzrost zaangażowania młodzieży w działania społeczne, rozwój umiejętności współpracy i komunikacji, wzrost poziomu empatii i wrażliwości społecznej, zwiększenie odpowiedzialności za powierzone zadania oraz rozwój umiejętności organizacyjnych.

Efekty społeczne uwzględniają w szczególności: integrację społeczności internatu, wzmocnienie więzi między wychowankami i wychowawcami, budowanie atmosfery solidarności i wsparcia. Analiza naszej akcji wskazuje, że największą wartością przedsięwzięcia był nie tylko efekt materialny, ale przede wszystkim proces wychowawczy. Uczniowie mieli możliwość doświadczenia realnego wpływu na sytuację drugiego człowieka, co znacząco zwiększyło ich poczucie sprawczości. Zauważyłam również, że działania o charakterze praktycznym i społecznie użytecznym są dla młodzieży bardziej angażujące niż tradycyjne formy pracy wychowawczej.

Słodko-gorzka lekcja życia

Zajęcia, które koordynowałam i prowadziłam w internacie, stanowiły dla mnie ogromne wyzwanie (nie tylko pod względem organizacyjnym, ale także emocjonalnym). Zarówno dla mnie, jak i moich wychowanków była to prawdziwa lekcja życia i człowieczeństwa. Jako społeczność internacka udowodniliśmy, że razem możemy naprawdę wiele! Jako wychowawca, jestem dumna, że młodzież, którą wychowuję, jest pełna empatii, chętna do współpracy i czynienia bezinteresownego dobra. Cała akcja pokazała, że internat to coś więcej niż tylko miejsce zamieszkania.

Jeśli chcesz pomóc pani Mai w powrocie do zdrowia, możesz to zrobić poprzez portal siepomaga.pl – https://www.siepomaga.pl/maja-radiczew

Joanna PRĘTKA, nauczyciel – wychowawca, w internacie Zespołu Szkół Ponadpodstawowych Centrum Kształcenia Ustawicznego w Przygodzicach (woj. wielkopolskie)